|
|
||||||||||||||
|
||||||||||||||
|
The Daf in the customs of nations |
دف در آیین ملل |
|||||||||||||
|
همانطور كه در صفحهي قبل ذكر گرديد، قديميترين سند معتبر كه درارتباط بادف سخناني در آن آمده است كتاب زبور حضرت داود (ع) است. با نگرشي به شكل بيان زبور در ارتباط با اين ساز مشخص ميگردد كه اين ساز همراه با كرنا، بربط و عود و ني نواخته ميشده است و از مفاهيم آيهي (بند) چهارم مزمور 150 كتاب زبور اينگونه استنتاج ميگردد كه دف يكي از اساسيترين عوامل به وجد آورندهي شنوندگان بوده و نقشي عظيم در حالات عرفاني مؤمنين و ذاكرين خداوند متعال داشته و استفاده از آن در مراسم مذهبي آن زمان رايج و متداول بوده است و اما ديگر استفادهاي كه قوم بنياسراييل از دف مينمودهاند در مراسم و جشنهاي بزرگ بوده چه ما ميخوانيم كه شب ازدواج حضرت سليمان (ع) (پسر حضرت داود (ع) با بلقيس همراه با نواي دف بوده است و شركت كنندگان با نواي دف به دست افشاني و پايكوبي ميپرداختهاند. |
||||||||||||||
|
در نقشهاي حكاكي شده خرابههاي نينوا پايتخت كشور باستاني آشور در بين نوازندگان نوازندهاي مشغول به نواختن نوعي ساز كوبهاي دايره شكل كه احتمالاً دف است ميباشد. |
||||||||||||||
|
اين نقش حكايت از رواج دف نوازي در امپراتوري آشور كه خود زماني مستعمرهي امپراتوري بابل بود دارد. مشخص نيست كه در كشور باستاني آشور از دف جز در پيشگاه پادشاهان (كه شايد خود نوعي مراسم مذهبي باشد) چه استفادهي ديگري ميشده است. |
||||||||||||||
|
اما در ايران زمين دف جايگاهي خاص يافت و در نزد ايرانيان همچون در نزد قوم بنياسراييل از منزلتي ويژه برخوردار گرديد، در ايران زمين دف داراي همان كاربردهايي گرديد كه در نزد قوم بنياسراييل، ايرانيان دف را در شاديها و جشنهاي بزرگ خود مانند نوروز مينواختند (امروزه نيز بسياري از اقوام ايراني مراسم سنتي و آييني خود را با نواي دف به همراهي چند ساز ديگر مانند ني و تنبور انجام ميدهند) و همچنين در مراسم مذهبي خود در پيشگاه مؤبدان و شاهان از دف براي اجراي سرودهاي مذهبي استفاده مينمودهاند. |
||||||||||||||
|
بعدها در تاريخ صدر اسلام ميخوانيم كه در زمان ورود حضرت ختمي مرتبت (ص) به شهر مدينه مردان و زنان با نواي دف به خوشآمد گويي حضرت رسول (ص) شتافتند. |
||||||||||||||
|
همچنين در كتاب «مناقب الصوفيه» نوشتهي قطبالدين منصور عبادي مروزي ميخوانيم: عايشه ـ رضي ا... عنها ـ روايت كند كه روز عيد رسول (ص) نشسته بود، كنيزكي حبشي درآمد و پيش رسول (ص) قولي «قوالي» آغاز كرد، ميگفت و دف ميزد، اميرالمؤمنين عمر ـ رضي ا... عنها ـ از حجره به حدتي تمام درآمد، گفت حجرهي رسول و آواز مزامير! خواست كه وي را زجر كند رسول (ص) گفت يا عمر بگذار، كه هر قومي را عيدي است و عيد ما اين است. |
||||||||||||||
|
در صدر اسلام خوانندگان معروفي پا به عرصهي وجود گذاشتند كه از آن قبيل يكي عزاهالميلإ است كه از شاگردان ساثب خاثر و نشيط پارسي بوده است. وي خوانندگي خود را با دف همراهي مينموده و در هنگام خوانندگي وزن آهنگ اشعار خود را بوسيلهي دف نگاه ميداشت. و نيز طويس كه از موسيقيدانان معتبر صدر اسلام است شيفتگي خاصي نسبت به موسيقي ايرانيان مقيم مدينه داشته است و سعي مينموده سبك خواندن اشعارش را بر پايهي سبك خوانندگي ايرانيان قرار دهد و دف را از ايرانيان مقيم مدينه آموخت و در هنگام خواندن از هيچ سازي جز دف استفاده نمينمود. |
||||||||||||||
|
از مطالبي كه در بالا آورديم يك ويژگي خاص كه داراي دو بعد است در تاريخ حيات دف (1010 ق. م. تا بعد از اسلام) ميبينيم كه تقريباً بدون كوچكترين تفاوتي در كيشها و آيينهاي مختلف در نزد ملل متفاوت وجود داشته كه يكي جنبهي مذهبي دف و ديگري جنبهي كاربردي آن در شاديها و پايكوبيهاي مهم و بزرگ در نزد بزرگان قوم ميباشد. |
||||||||||||||
|
پس از سپري شدن دورهي آغازين اسلام بتدريج دف جنبهي مذهبي و آييني خود را از دست داد و كاربردهاي عاميانهتري يافت و به تدريج به علت شخصيت و ويژگي صوتي خاص صداي خود جاي خود را به سازهاي ديگر همچون دايره و يا تنبك و يا به قول اعراب ضرب داد و در محافل كمتر از دف استفاده گرديد جز در بين باديه نشينان. ليكن پس از مدتي با بوجود آمدن تصوف اسلامي دف نوازي مجدداً رايج شده و در محافل عرفاني به رشد و نموي نوين پرداخت كه تا دهههاي اخير داراي روندي كند وليكن بسيار پربار و گرانبها بود. |
||||||||||||||
|
|
||||||||||||||
|
© Copy right 2001 The DAF Dot Com. |
||||||||||||||
